Hava Kirliliğinin Sebepleri, Nedenleri Nelerdir Ayrıntılı Açıklayalım

Hava Kirliliğinin Sebepleri, Nedenleri Nelerdir Ayrıntılı Açıklayalım

Coğrafya Konu Anlatımları
PAYLAŞ

ilk olarak kısa bir tanım ile başlayalım. Hava kirliliği, Canlı yaşantısını olumsuz bir biçimde etkilemekte olan ve ekonamik açıdan da zararlar oluşmasına neden olan havada bulunan yabancı maddelerin normal değerlerin üzerinde bir miktar ve yoğunluğa ulaşmasına hava kirliliği adı verilir.

Hava Kirliliğinin Tanımını bir başka biçimde de şu şekilde açıklayabiliriz; havada katı, sıvı ve gaz biçiminde bulunan yabancı maddelerin insan sağlığı ile canlı yaşantısına ve ekolojik dengeye zarar verecek kadar yüksek miktar, yoğunluk ve uzun müddette atmosferde bulunmasıdır.

İnsanların çeşitli faaliyetleri neticesi olan imalat ve tüketim aktiviteleri esnasında ortaya çıkan atıklarla hava tabakası kirlenerek, yeryüzündeki canlı hayatını olumsuz istikamette etkilenmektedir.

Atmosfer içerisinde toz, duman, gaz, koku ve saf olmayan su buharı durumunda bulunabilecek olan kirleticilerin, insanlar ve canlıların sağlıklarını olumsuz bir yöne etkileyecek ve/veya maddi zararlar oluşmasına sebebiyet verecek miktarlara yükselmesi, “Hava Kirliliği” olarak nitelenmektedir.

Hava Kirliliği Resimleri

İnsanların çeşitli faaliyetleri neticesi olan üretim ve tüketim aktiviteleri sırasında ortaya çıkan atıklarla hava tabakası kirlenerek, yeryüzü üzerinde bulunan canlı hayatı olumsuz bir yönde etkilenmektedir. Havayı kirletmekte olan maddelerin sınır değerleri (havada zarar veren olmayacak derecedeki en yüksek değerleri), her ülkenin konu ile ilgili olan kurumlarınca düzenlenmiş olan yönetmeliklerle belirlenir.

Kirletici maddelerin niteliğine göre, canlılara vereceği zarar şekil ve dereceleri de değişir. Hava kirliliğine karşı alınabilecek tedbirler, kirlilik kaynağına göre (fabrika, termik santral, konutlar, taşıt araçları) çok çeşitlidir.

Atmosferi alana getiren gazların karışımlarından oluşan hava, Canlı organizmanın hayat sürecindeki en ehemmiyetli öğelerden biridir. Bir insanın günde takriben olarak 2.5 lt. su, 1.5 kilogram. besin, 10 – 20 m3 hava gereksinimi vardır. Açlığa 60 gün, susuzluğa 6 gün dayanabilen insan, havasızlığa ancak 6 dakika dayanabilmektedir.

Atmosferde bulunan gazları üç gurupta inceleyebiliriz.
1. Havada devamlı bulunan ve miktarları değişmeyen gazlar (Azot, Oksijen, Asal gazlar)
2. Havada devamlı bulunan ve miktarları azalıp çoğalan gazlar (Karbondioksit, Su buharı, Ozon)
3. Havada her vakit bulunmayan gazlar (Kirleticiler)

Hava Kirliliği Hakkında Bilgi

HAVA KİRLİLİĞİNİN NEDENLERİ

Doğal Kaynaklar: Volkanik faaliyetler, Bitki örtüsüne zarar verilmesi, Orman yangınları ve doğanın tahrip edilmesi gibi örnekleri verebiliriz.

Yapay kaynaklar: İnsanların yapmış oldukları faaliyetler yüzünden oluşmuş olan kaynaklardır. Örnek verecek olursak eğer ısınma maksadıyla evlerde yakıt kullanımı, sanayi kuruluşlarının faaliyetlerini gerçekleştirdiği sırada oluşan kullanımlar ve trafik kaynaklı olarak karşımıza çıkan kirlilik durumları.

1.Isınmadan Meydana gelen Hava Kirliliği
Şehirlerimizdeki ısınma yüzünden meydana gelen hava kirliliği bilhassa kış aylarının başlangıcı ile beraber artış göstermektedir. Kış aylarında ısınmadan meydana gelen hava kirliliğinin temel sebepleri; ısınmak amacıyla kullanılan kalitesiz yakıtların (kükürt, kül ve nem oranı yüksek kalori değeri düşük kömürler) iyileştirilme işlemine tabi tutulmadan kullanılması, yanlış yakma yöntemlerinin uygulanması ve kullanılmakta olan kazanların bakımlarının düzenli bir şekilde yapılmaması olarak sıralanabilir.

Bunların yanı sıra hızlı nüfus artışı ve şehirlerde nüfus yoğunlaşması, topoğrafik ve meteorolojik koşullara göre şehirlerin yanlış yerleşmesi ve dolayısıyla çarpık şehirleşme şehirlerimizde görülen hava kirliliğini artırmaktadır.

Kış aylarında ısınma emeliyle soba ve kaloriferlerde çoklukla odun, kömür, fuel-oil ve tabii gaz yakılmaktadır. Soba veya kalorifer kazan bacalarından çıkan gazlara genel kirleticiler denilmektedir. Bunlar; karbonmonoksit (CO), kükürtdioksit (SO2), azotdioksitler (NOx) ve partikül maddeler (is, müessese ve toz) dir.

2. Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirliliği
Fabrikaların bacalarından çıkan kimyevi gazlar, tozlar ve dumanlar havayı kirletmektedir. Fabrikalarda enerji ihtiyacı için yakılan yakıtlar ve fabrikada yapılan işlemden oluşan kirleticiler baca ile havaya atılarak kirliliğe kapı aralamaktadır.

Günlük ihtiyaçlarımızın karşılanması, yurdumuzun kalkınması, yeni iş alanlarının açılarak işsizliğin önlenmesi için bu fabrikaların kesinlikle çalışması ve imalatlarını sürdürmesi gerekir.

Burada ehemmiyetli olan hem kalkınmayı sürdürmek ve hem de etrafı savunmaktır. İşyerleri, fabrikalar etrafı kirletmemek için ihtiyaç duyulan tedbirleri almalıdır. Sözgelişi, temiz enerji kaynakları kullanmalı, filtre sistemleri kurulmalı, geri dönüşümü olası olan hammaddeler kullanılmalı, personel etraf ile ilgili eğitilmeli, yeşillendirme çalışmaları yapılmalı, teknolojik yenilikler izlemeli ve uygulanmalıdır.

Endüstrileşmenin yer seçimi ehemmiyetlidir. En ehemmiyetlisi yetkili müesseselerden ihtiyaç duyulan desturlar, kesinlikle alınmalıdır.

Fabrika Bacası

3. Trafikten Kaynaklanan Hava Kirliliği
Erişim araçları günlük yaşantımızın bir parçasıdır. Her gün fark şekilde faydalandığımız bu motorlu karayolu taşıtları havaya verdikleri kirletici gaz ve taneciklerle çevremizi ve soluduğumuz havayı kirletmektedir. Hava kirliliğinin yarısı motorlu taşıtlarından kaynaklanmaktadır.

Bu yüzden büyük şehirlerin ana cadde ve kavşaklarında, karayolları çevrelerinde havayı kirleten madde emisyonları (atmosfere atılan gaz, toz, is v.s.) ehemmiyetli boyutlardadır.

Bir insanın günlük ihtiyacı olan 15 m3 temiz havayı bir tek taşıtın yalnızca 10 dakikalık bir müddet içerisinde tehlikeli hale dönüştürmesi, şehirlerdeki yüz binlerce taşıtın kapı araladığı hava kirliliğinin boyutu ile ilgili bizlere yeterli bir fikir verebilir.

Şehir trafiğindeki araçlar; teknik bakımlarının yeterince yapılmaması, şuursuz kullanımı ve bir bölümünün çok daha önceki oluşları sebebiyle kirletici özellikleri bir kat daha artarak, ehemmiyetli kirletici kaynak vaziyetindedirler. Taşıtlarda hava kirliliği yaratan kirletici kaynaklar, motor cinsine göre değişmektedir.

Taşıtlarda benzinli ve dizel motor olmak üzere iki tür motor kullanılmaktadır. Benzinli motorla çalışan bir Otomobilin başlıca kirletici kaynakları; egzoz borusu, benzin deposu, kartel havalandırma, karbüratör, fren balataları ve lastiklerdir.

Dizel motorlu taşıtlarda ise başlıca kirletici kaynakları egzoz borusu, fren balataları ve lastiklerdir. Egzozdan üç tür duman çıkar. Siyah duman, tam yanmamış yakıt taneciklerinin oluşturduğu dumandır. Uygun yanma şartlarının olmadığını gösterir. Gri-Beyaz duman, tam yanma artığı maddelerin oluşturduğu dumandır.

Uygun yanma şartlarının olduğunu gösterir. Mavi duman, yanmamış yakıt ve yağ karışımı olup, ekseriyetle motorun bakıma ihtiyacı olduğunu gösterir. Taşıtlardan meydana gelen kirleticiler, genel ve özel kirleticiler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Egzoz gazları içinde bulunan karbondioksit (CO2), su buharı (H2O), hidrojen (H2) ve azot (N2) gazları kirletici olarak kabul edilmemektedir. Egzoz gazı içerisindeki karbonmonoksit (CO), partikül madde (is, toz, tanecik v.s.) ve hidrokarbonlar genel kirleticiler olarak kabul edilmektedir. Benzinli taşıtlarda ise mermi (Pb) bileşikleri ehemmiyetli bir kirleticidir.

Kaynak: Çevre Orman Bakanlığı Çevre Durumu Raporu

HAVA KİRLİLİĞİNİ ÖNLEMEK İÇİN ALINABİLECEK ÖNLEMLER NELERDİR

Sanayi tesislerinin bacalarına filtre takılması sağlanmalı, ayrı olarak sanayi kuruluşları yer seçimi düzenli yapılmalı,
Haneleri ısıtmak için yüksek kalorili kömürler kullanılmalı, her sene bacalar ve soba boruları temizlenmeli,

Pencere, kapı ve çatıların yalıtımının yapılmasına önem gösterilmeli,
Konutlarda kullanılmakta olan sobaların TSE Belgeli ve kaliteli sobalar olmasına dikkat edilmeli,

Doğalgaz kullanımı teşvik edilmeli, özendirilmeli,
Düşük kalorisi olan ve havayı fazla bir şekilde kirleten kaçak kömür kullanımı engellenmeli,
Kalorifer ve doğalgaz kazanlarının periyodik bir biçimde bakımı yapılmalı

Kalorifercilerin ateşçi kurslarına katılımı sağlanmalı,
Yeni yerleşim alanlarında yapılan binalarda bireysel değil merkezi ısıtma sistemleri kullanılmalı,
Toplu taşıma araçları yaygınlaştırılmalı,
Sanayi Tesislerinin kurulması sırasında yeşil alanlar artırılmalı, düzenli planlar yapılarak sanayi atıklarının filtreleme işlemi yapılmadan havaya verilmesinin önüne geçilmesi.
Şehirlerde arabaların egzozlarından meydana gelen kirliliğin azaltılması için tedbirler alınmalıdır. Bu kirleticiler kış aylarında ozon oluşmasına kapı araladığı için canlıların solunumunu güçleştirir.

İnsanlar şehir içi ulaşımda toplu taşımacılığa yönlendirilmesi, motorlu araçlarda yakıt olarak kullanılan doğal gazın kullanımını toplu taşıma araçlarında ve sürekli trafikte bulunan araçlarda kullanılmasını yaygınlaştırmalı
Ormanların tahrip edilmesini önlemeye çalışmalı ve ağaçlandırma faaliyetlerine hız verilmeli,

Kloroflorokarbon gibi maddelerin tesirleri ile ozon tabakası zarar görmektedir. Bu maddelerin yerine ikame olarak kullanılabilecek kimyasal maddeler araştırılmalıdır.

Sizlerde Hava Kirliliği Hakkında Bilgileri Kısaca Özet Çıkararak Ödevlerinizde Kullanabilirsiniz. 

BİR CEVAP BIRAK